|
مدل رانش هنجار معاملاتی در نظارت الگوریتمی بانک‌ها و دلالت‌های آن برای حسابرسی در ایران
|
محمد حبیب پور فتیده*    |
|
|
|
چکیده: (15 مشاهده) |
کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین در نظارت بر تراکنش‌های بانکی بر این فرض استوار است که می‌توان میان رفتار معاملاتی عادی و مشکوک تمایز نسبتاً پایداری برقرار کرد. این فرض در اقتصادی که سطح قیمت‌ها، ارزش اسمی تراکنش‌ها، قواعد معاملاتی، کانال‌های پرداخت و رفتار مشتریان پیوسته تغییر می‌کنند، با محدودیت روبه‌رو است. مسئله اصلی مقاله این است که تغییر هنجارهای معاملاتی چگونه قابلیت اتکا و حسابرسی‌پذیری مدل‌های نظارت بانکی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مقاله با استفاده از مرور یکپارچه و انتقادی ادبیات، تحلیل اسنادی گزارش‌های بانک‌های مرکزی و نهادهای نظارتی و تحلیل ثانویه داده‌های نظام پرداخت ایران، مفهوم رانش هنجار معاملاتی را صورت‌بندی می‌کند. مدل پیشنهادی سه نوع تغییر را از یکدیگر تفکیک می‌کند: رانش رفتاری ـ توزیعی در مشخصات تراکنش‌ها، رانش رابطه‌ای ـ معنایی در ارتباط میان الگوی معاملاتی و ریسک، و رانش نهادی ـ هنجاری در تعریف رسمی و عملیاتی رفتار مشکوک. حلقه بازخورد میان تصمیم الگوریتم، مداخله بانک و سازگاری مشتریان و متخلفان نیز در مدل وارد می‌شود. بر پایه این چارچوب، قابلیت اتکای نظارت الگوریتمی تابع ساختار فنی مدل و فاصله میان هنجار آموخته‌شده در دوره آموزش و هنجار معاملاتی جاری است. در ایران، تورم، تغییر سریع ارزش اسمی مبادلات، دگرگونی مقررات و جابه‌جایی میان کانال‌های پرداخت می‌توانند آستانه‌های ثابت و مدل‌های به‌روزرسانی‌نشده را با تورم هشدار یا ناتوانی در شناسایی الگوهای جدید مواجه کنند. ازاین‌رو، موضوع حسابرسی باید بازه مرجع داده‌ها، شیوه تشکیل گروه‌های همتا، تعدیل متغیرهای اسمی، تعیین آستانه‌ها، پایش رانش، ثبت نسخه‌های مدل و نحوه مداخله انسانی را دربرگیرد. مدل رانش هنجار معاملاتی چارچوبی برای ارزیابی نظارت الگوریتمی بانک‌ها و طراحی ترتیبات حسابرسی متناسب با شرایط ایران فراهم می‌کند.
|
|
| واژه‌های کلیدی: حسابرسی مدل، رانش مفهوم، نظارت الگوریتمی، هوش مصنوعی، نظام بانکی ایران |
|
|
متن کامل [PDF 1033 kb]
(5 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
حسابرسی
دریافت: 1405/6/10 | پذیرش: 1405/7/20 | انتشار: 1405/6/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
.png)
