صاحب امتیاز دیوان محاسبات کشور مدیر مسئول دکتر سید احمدرضا دستغیب سردبیر دکتر مهدی مرادی اعضای هیات تحریریه دکتر مهدی مرادی
دکتر سیدمحمد مقیمی دکتر ایرج نوروش دکتر جعفر باباجانی دکتر شکراله خواجوی دکتر محمد کاشانی پور دکتر محمد عرب مازار یزدی دکتر رضا حصارزاده دکتر مهدی صالحی
گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد محلات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران* (Alisalimi1351631@gmail.com)
چکیده: (30 مشاهده)
هدف: رمزارزها بهعنوان داراییهایی فاقد نمود فیزیکی و ناشر متمرکز، مفاهیم بنیادین فقه معاملات همچون مالیت، قبض، فسخ و ضمان را با پرسشهای تازه روبهرو کردهاند. هدف این پژوهش، دستیابی به چارچوبی منسجم از احکام وضعی و تکلیفی معاملات رمزارزی بر پایه قواعد و موضوعات فقه امامیه است.
روش: پژوهش بنیادی-نظری است و با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد اجتهادی انجام شده است. دادهها به شیوه کتابخانهای از منابع فقهی دستاول، آرای فقهای معاصر، قطعنامههای مجامع فقهی و اسناد تنظیمگران گردآوری و با تحلیل محتوای کیفی استدلالی در چهار لایه قواعد مقتضی، مانعه، ضمان و حاکمیتی تحلیل شد.
یافتهها: رمزارزهای معتبر به سبب رغبت عقلایی، منفعت محلّله، قابلیت بذل بها و قابلیت اختصاص، واجد مالیت اعتباریاند و قواعد سلطنت و احترام بر آنها جاری است. شفافیت دفتر کل توزیعشده، غرر را از معاملات متعارف نفی میکند و ربای معاملی جز در فروض محدود جاری نیست. با پذیرش «عینیت اعتباری»، این معاملات بیعاند؛ انتقال انحصاری سلطه بر کلید خصوصی مصداق قبض است و تعارض فسخ با برگشتناپذیری تراکنش از راه «تعذر استرداد عین» و «تراکنش معکوس» بهمثابه رد مثل رفع میشود.
نتیجهگیری: قواعد لاضرر، نفی سبیل و حفظ نظام، مجوز تنظیمگریاند نه حرمت ذاتی. برآیند تزاحم سلطنت فردی و حفظ نظام، نظریه «تنفیذ مشروط» است که اصل مشروعیت را با الزام به ثبت، نظارت و مالیاتستانی جمع میکند.
Zarei Kousha E, salimi A, Hosseini S A. Jurisprudential Rules and Subjects of Cryptocurrency Transactions: From Conventional Property Value to Conditional Validation. , audit knowledge. 2026; 26 (104) :1-31 URL: http://danesh.dmk.ir/article-1-3514-fa.html
زارعی کوشا اسماعیل، سلیمی علیرضا، حسینی سید علیرضا. قواعد و موضوعات فقهی معاملات رمزارزی: از مالیت اعتباری تا تنفیذ مشروط. ، دانش حسابرسی. 1405; 26 (104) :1-31